1987


            1987, chính xác, không phải là một con số ngẫu nhiên nảy bừa trong trí nhớ. Hà Nội 1987, giờ đây nhìn lại, đã có thể hiểu như một biểu tượng.

***

            1170722_10153143704666364_1503887457084005387_nHà Nội năm năm trước, 1982, trong những thước phim nhựa Orwo color 35mm màu sắc phai nhạt của Trần Văn Thủy hiện lên thực sự nghèo khó, hưu tàn. Chùa Huy Văn, có ít nhất từ đời vua Lê Thái Tông, sau được Lê Thánh Tông sửa sang và xây thêm điện Dục Khánh, đã mất hẳn vẻ thâm nghiêm cổ kính, trơ vơ đổ nát, ngói vỡ, lộ rõ những vạt nắng mờ nhạt hắt trên bậc thềm xưa cũ. Người trông thấy không khỏi ngậm ngùi trước cảnh yến mạch, thỏ quì. Xe bò, xe xích lô, quang gánh, những thân người gầy gò trong bộ quần áo cũ kĩ và xám xịt vì rét, nháo nhác đi qua cửa ô Quan Chưởng. Trên đường Nguyễn Trãi, người dân lao động nối hàng dài, lầm lũi, cắm cúi mua bán những thức dụng lặt vặt, buồng chuối, mớ rau, cái áo. Café, nước giải khát, bánh ngọt, vài ba nhãn hiệu mới dường như cuống cuồng trưng ra để khỏa lấp những thiếu hụt sinh kế đã kéo dài. Một Hà Nội vốn tự tin vào nền văn hiến của mình, như lời bình có tiếng vọng trong phim, tỏ ra rất e ngại vì kiểu làm ăn thị trường. John Ramsden, khi đó là một quan chức của Đại sứ Vương quốc Anh, đã kịp thu vào ống kính cá nhân cửa hàng rau quả đông nghịt người xếp hàng chờ mua. Nón trắng, thúng mủng, xe đạp, xô chậu và những chiếc can nhựa tràn ngập vỉa hè, lòng đường. Dép nhựa tổ ong, dép cao su, mũ cối không phổ biến bằng chân đất đầu trần. Tàu điện bị ngộp thở trong đoàn người đi bộ trước chợ Đồng Xuân vẫn còn đủ 5 nhịp mái. Đã hơn năm năm hòa bình mà thanh niên thủ đô vẫn tập bắn trong công viên Lê-nin như Philip Jones Griffiths nhìn thấy. Rất nhiều người, nhiều nhất là trẻ em vẫn xúm xít, hau háu ngước nhìn chiếc MIG-21 huyền thoại đã từng bắn hạ pháo đài bay B52 của Mỹ được trưng bày ngoài trời ở Bảo tàng Quân đội. Một tấm pano cổ động năm 1981 chiếm diện tích lớn trên đường, nhân vật chủ đạo vẫn là anh chiến sĩ và vẫn trong tư thế ‘tất cả cho tiền tuyến’. Một cuộc diễu hành kỉ niệm ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 không tỏ ra thật nghiêm ngắn dù có đông đảo bộ đội tham gia, cắm cúi tiến thẳng về phía Nhà hát Lớn, nơi có sẵn lá cờ đỏ sao vàng khổ lớn treo chính giữa mặt tiền, che khuất hàng cột của biểu tượng Đông Dương thuở nào. Philip Jones Griffiths còn đi nhiều nơi, theo dọc ba miền, từ Lạng Sơn đến đồng bằng sông Cửu Long, nơi nào cũng lít nhít trẻ em, chiến sĩ, thương binh và những khu nhà, vùng đất bị phá hủy nặng nề. Nghề làm chân tay giả có vẻ phát đạt vì bên cạnh thương binh thời chiến, còn có những vụ tai nạn do nổ bom mìn sót lại xảy ra hàng ngày thời hậu chiến. Tại một trung tâm phục hồi chức năng gần Hà Nội, thương binh mặc áo trắng, ngồi xe lăn, trật tự xem bóng đá. Trong một trại giáo dưỡng dành cho phụ nữ từng hành nghề mại dâm tại Thành phố Hồ Chí Minh, các học viên đang chăm chú tập dượt biễu diễn văn nghệ, mừng ngày 30/4 và 1/5, động tác không có vẻ gì thuần thục. Cho đến mấy năm sau, 1989, Edwin E.Moise, nhà toán học Mỹ, ghi chú dưới tấm hình của mình rằng đá cầu là trò chơi giải trí phổ biến của thanh thiếu niên ở khắp vỉa hè Hà Nội. Ông dừng lại nơi góc phố Tràng Tiền, ngắm nhìn mấy chục chiếc xe đạp yên ắng dàn hàng, trật tự nhường đường dưới gậy chỉ dẫn của anh cảnh sát. Phía đối diện, “không có gì quí hơn độc lập tự do” vẫn đính ở cửa hàng Bách hóa tổng hợp. Cùng năm, từ trên cao, David Alan Harvey thu Hà Nội toàn cảnh, màu sắc khá rõ. Tạp chí National Geographic số 5, tháng 11/1989, không ngần ngại trưng chủ đề ngoài bìa “Vietnam Hard Road to Peace”, còn bên trong, Harvey công bố bức ảnh màu cảnh chú bò thong thả nhởn nhơ trước nhà B1 khu tập thể Giảng Võ trứ danh thời xây dựng Xã hội chủ nghĩa.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s